Opublikowany 30 kwietnia raport Kobiety na politechnikach 2026 dowodzi, że szkolnictwo wyższe w Polsce wciąż boryka się z problemem niezróżnicowania pod względem płci. Na uczelniach technicznych nadal istnieją kierunki, na których studiują wyłącznie i prawie wyłącznie mężczyźni oraz takie, na których studiują prawie wyłącznie kobiety. Potwierdza to, że wybory edukacyjne młodych ludzi nadal w dużej mierze podążają za utrwalonymi wzorcami społecznymi i stereotypami dotyczącymi ról zawodowych.
Publikowany co roku raport jest elementem pionierskiej, a jednocześnie największej w Polsce kampanii Dziewczyny na Politechniki! / Dziewczyny do Ścisłych! prowadzonej konsekwentnie od 19 lat przez Fundację Edukacyjną Perspektywy i Konferencję Rektorów Polskich Uczelni Technicznych. Merytorycznym partnerem kampanii jest Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy, który wspólnie z Perspektywami opracowuje dane o kobietach na kierunkach z obszaru STEM (ang. Science, Technology, Engineering, Mathematic).
– Badając co roku sytuację kobiet na uczelniach technicznych i na uniwersyteckich kierunkach ścisłych, widzimy, że jesteśmy krok dalej niż prawie 20 lat temu, kiedy zaczynaliśmy, ale wciąż potrzebujemy wzmacniać kobiety w STEM. Niestety, w ostatnim czasie obserwujemy tendencje negatywne, spadkowe w udziale kobiet na uczelniach technicznych. W Raporcie “Cyfrowa Dekada Komisji Europejskiej” z 2025 na temat sytuacji w Polsce w obszarze ICT mówi się wręcz o negatywnej tendencji – udział kobiet w tym obszarze spadł grubo poniżej unijnej średniej w ostatnim czasie, a także ich liczba spadła o prawie 8 tysięcy, podczas gdy mężczyzn wzrosła o ponad 33 0000 – mówi dr Bianka Siwińska, prezeska Fundacji Edukacyjnej Perspektywy, pomysłodawczyni akcji Dziewczyny na Politechniki! / Dziewczyny do Ścisłych!
Dane zawarte w raporcie Kobiety na politechnikach 2026 pokazują bowiem, że mimo zauważalnych zmian i rosnącej liczby kobiet na uczelniach technicznych proces wyrównywania szans i przełamywania barier w dostępie do niektórych kierunków studiów, zwłaszcza w obszarze nowych technologii i informatyki, wciąż pozostaje wyzwaniem. Wymaga to przede wszystkim działań systemowych, ale również przełamywania stereotypów już na wcześniejszych etapach edukacji oraz dalszego rozwijania inicjatyw zachęcających kobiety do wyboru ścieżek technicznych.
UDZIAŁ OSÓB STUDIUJĄCYCH NA PUBLICZNYCH UCZELNIACH TECHNICZNYCH W LATACH 2019–2024, WEDŁUG PŁCI
Jak podkreśla dr Anna Knapińska, adiunktka z Zespołu Data Science OPI, współautorka raportu „Kobiety na politechnikach 2026”: Raport wykazuje również, że na kierunkach z obszaru nowych technologii prowadzonych na publicznych uczelniach technicznych udział kobiet wynosi 15,4%. Niestety jest to spadek w porównaniu z rokiem akademickim 2019/2020, kiedy odsetek kobiet osiągnął poziom 16,1%. Z kolei na kierunkach z obszaru informatyki odnotowuje się coraz korzystniejsze proporcje kobiet i mężczyzn – przed sześcioma latami udział kobiet wynosił 14,7%, a w roku akademickim 2024/2025 – 16,2%.
Z kolei na kierunkach z obszaru informatyki odnotowuje się coraz korzystniejsze proporcje kobiet i mężczyzn – przed sześcioma latami udział kobiet wynosił 14,7%, a w roku akademickim 2024/2025 – 16,2%.
Męskie i kobiece kierunki studiów
Co istotne, w roku akademickim 2024/2025 na polskich uczelniach wciąż istniały kierunki, na których słuchaczami byli wyłącznie mężczyźni. Raport Kobiety na politechnikach 2026 pokazuje, że do tej pierwszej grupy należą na przykład dwa kierunki na studiach stacjonarnych drugiego stopnia – infotronika na Politechnice Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki oraz mikroinformatyka systemów cyfrowych na Politechnice Śląskiej w Gliwicach. Do najmocniej zmaskulinizowanych kierunków związanych z nowymi technologiami należą również:
- automatyka i elektronika – studia stacjonarne pierwszego stopnia na Politechnice Bydgoskiej imienia Jana i Jędrzeja Śniadeckich (jedna kobieta wśród 76 studiujących);
- automatyka i elektrotechnika przemysłowa – studia stacjonarne pierwszego stopnia na Politechnice Świętokrzyskiej w Kielcach (jedna kobieta wśród 64 studiujących);
- przemysłowe zastosowania informatyki – studia stacjonarne pierwszego stopnia na Politechnice Warszawskiej (jedna kobieta wśród 63 studiujących).
Dlatego kampania Dziewczyny na Politechniki! / Dziewczyny do Ścisłych!, której jednym z elementów jest właśnie badanie sytuacji kobiet w STEM (ang. Science, Technology, Engineering, Mathematic), jest wciąż potrzebna. Jak zaznacza dr Siwińska: − Ta kampania jest pewnym symbolem tego, jak budować zmianę, i punktem odniesienia dla innych. Całe pokolenia dziewczyn dzięki tej kampanii usłyszały przekaz, że mogą wejść do technologii, na uczelnie techniczne. Nasza akcja jest już częścią krajobrazu edukacyjnego, elementem, który równoważy, a nawet niweluje wszelkie negatywne przekazy, takie jak np. studia inżynierskie nie są dla dziewczyn. Jej istotnymi skutkami jest choćby powołane niedawno Stowarzyszenie Rektorek Polskich czy projekty takie jak Dziewczyny do Nauki! (prowadzone przez Fundację Edukacyjną Perspektywy dzięki wsparciu MNiSW). Z kampanii wyrosło również wiele inicjatyw i projektów, takich jak m.in. Perspektywy Women in Tech Summit − ósmy raz 10-11 czerwca w Warszawie, które konsekwentnie rozwijają jej ideę i wzmacniają jej długofalowy wpływ na obecność kobiet w nauce i technologii.
Prawdziwa nauka to taka, w której jest równowaga i różnorodność, bo tylko wtedy ma ona szansę zajmować się tematami ważnymi dla całego społeczeństwa − podkreśla wiceministra nauki dr Karolina Zioło-Pużuk − Dlatego ważne są rozwiązania systemowe nie tylko ze strony Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, takie jak pakiet antydyskryminacyjny, zmiany w ustawodawstwie czy feminatywy, ale także działania ze strony uczelni wyższych w postaci wspierania inicjatyw równościowych. I dodaje: W resorcie nauki ściśle współpracujemy z organizacjami, które zajmują się równością, żeby jak najwięcej pro-równościowych systemowych rozwiązań wprowadzić w ustawie - zarówno w ustawie “Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce”, w ustawie o Polskiej Akademii Nauk, a w przyszłości także w ustawie o instytutach badawczych. Nasze działania systemowe spotykają się z coraz większym zrozumieniem środowiska. Przykładem są feminatywy, bo kiedy zaczęliśmy o nich rozmawiać na początku procesu legislacyjnego jako o możliwości fakultatywnej, teraz, po prawie roku, proponując podobne rozwiązanie w ustawie o instytutach badawczych, spotkaliśmy się z odpowiedzią, że środowisko jest gotowe na trwałą zmianę nazw stanowisk.
Działania systemowe są bardzo ważne, ale wydaje mi się, że działania prowadzone przez uczelnie, na przykład z Fundacją Edukacyjną Perspektywy, odnoszą większy skutek − mówił prof. dr hab. inż. Andrzej Romanowski, prorektor Politechniki Łódzkiej − My jako uczelnie zerkamy w stronę szkół średnich i tam szukamy naszych kandydatów, ale musimy też patrzeć na szkoły podstawowe. Wydaje się, że gdybyśmy mieli systemowe wsparcie już na wczesnych etapach edukacji, to na kolejnych moglibyśmy zdziałać znacznie więcej dobrego. Widać, że dzieci z młodszych klas są ciekawe świata, chętne do nauki, zadają pytania, robią eksperymenty. Natomiast te ze starszych są już bardziej wycofane, pełne obaw i niepewne siebie. Niestety coś się dzieje w naszych podstawówkach, co sprawia, że ta naturalna ciekawość świata u dzieciaków jest tłumiona. A potem na studiach musimy włożyć mnóstwo pracy w to, żeby ją odbudować i żeby ci młodzi ludzie nie bali się zadawać pytań.
LICZBA OSÓB STUDIUJĄCYCH NA KIERUNKACH Z OBSZARU INFOMATYKI NA PUBLICZNYCH UCZELNIACH TECHNICZNYCH W LATACH 2019–2024, WEDŁUG PŁCI
Przy okazji publikacji raportu Perspektyw i OPI warto także przyjrzeć się „najbardziej kobiecym” kierunkom. Najwyższy wskaźnik feminizacji ma pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna – stacjonarne jednolite studia magisterskie na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, gdzie na 90 kobiet przypadł jeden mężczyzna. Na zoofizjoterapii na Politechnice Bydgoskiej (studia stacjonarne pierwszego stopnia) mężczyźni stanowili zaledwie 3,7%, a na kierunku projektowanie architektury wnętrz i otoczenia na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie (studia stacjonarne pierwszego i drugiego stopnia) – 6,3%.
Ponad 120 zrównoważonych kierunków na uczelniach technicznych
Uznaje się, że o zbalansowaniu płci można mówić wtedy, gdy proporcje kobiet lub mężczyzn mieszczą się w przedziale od 40 do 60%. Warto odnotować fakt, że pewne kierunki na publicznych uczelniach technicznych spełniają to kryterium i z roku na rok jest ich coraz więcej. W roku akademickim 2024/2025 były 122 takie kierunki, wśród których znalazło się 33 z obszaru nowych technologii. Wyróżnić warto inżynierię biomedyczną, kierunek prowadzony na 12 uczelniach technicznych, gdzie studiowało 1415 kobiet i 944 mężczyzn. Zrównoważone proporcje płci osiągnęły również dziewięć kierunków z obszaru informatyki. Najwyższe udziały kobiet odnotowano dla trzech kierunków: mathematical methods in data analysis (studia stacjonarne pierwszego stopnia na Politechnice Łódzkiej – 58,6%), matematyka stosowana i technologie informatyczne (studia stacjonarne pierwszego stopnia na Politechnice Częstochowskiej – 57,1%) oraz human-computer interaction (studia stacjonarne drugiego stopnia na Politechnice Łódzkiej – 55,4%).
Premiera publikacji odbyła się 30 kwietnia 2026 roku. Raport Kobiety na politechnikach 2026 został opublikowany w formie cyfrowej i jest dostępny bezpłatnie w wersji interaktywnej na portalu RAD-on, który rozwijany jest przez ekspertki i ekspertów z OPI.
Patronem medialnym kampanii Dziewczyny na Politechniki! / Dziewczyny do Ścisłych! w 2026 roku jest Trójka - Program Trzeci Polskiego Radia.
